Bijzondere opleidingsplek: Ameland

Op Ameland werkt Monique Lappenschaar samen met haar collega Jac Jacobs, als apotheekhoudend huisarts te Ballum.

Zij heeft te maken met een zeer emerse patiëntenpopulatie. Naast de 3.500 inwoners zijn er zeer veel toeristen. Op sommige dagen vertoeven er zo’n 60.000 (dag)toeristen op het eiland, met name uit Nederland en Duitsland.

Ameland heeft geen huisartsenpost. De avond- en weekenddiensten worden gedeeld met de collega in Nes. Omdat er ook geen ziekenhuis om de hoek is, fungeert de praktijk ook als post voor acute geneeskunde en werkt Monique in feite als spoedarts.

Naast de primaire patiëntenzorg zijn er vele neventaken: inzetbaarheid op de ambulance, scholing van doktersassistentes en praktijkondersteuners, wetenschappelijk onderzoek (teken en röntgen) en innovatie op het grensgebied tussen eerste en tweede lijn (röntgen en echo, spreekuur kinderarts in de praktijk). Zoveel mogelijk wordt getracht in te spelen op nieuwe ontwikkelingen (inloopspreekuren en avondspreekuren inspelend op de behoefte van de Amelander populatie).

Van de wieg tot het graf

Wat maakt het leuk om op Ameland huisarts te zijn? Monique is daar duidelijk over: ‘Het werken als huisarts op een Waddeneiland is heel bijzonder. Je kunt het huisartsenvak hier nog in de volle breedte uitoefenen. We zijn echt familie-artsen: van de wieg tot aan het graf zien we de mensen voorbij komen’.

Daarbij balanceren we voortdurend op de grens van het huisartsenvak en het specialistisch werk. Zo zijn we verloskundig actief, doen we SEO’s (20 weken echo’s bij zwangeren), bieden we huisartsenzorg aan de patiënten in het verpleeghuis en doen we circumcisies en kleine chirurgische, urologische en oogheelkundige ingrepen.

Zo zijn we echte allround huisartsen en doen we op een aantal gebieden veel meer dan de moderne huisarts van tegenwoordig. Dat moet ook wel, want gezien de reisafstanden hier willen we de patiënt een lange trip naar het ziekenhuis zo veel mogelijk besparen. Uiteraard doen we dat allemaal wel in samenwerking met de specialisten en onder hun ‘digitale’ supervisie. Zo hebben we veel overleg met ziekenhuizen verspreid over heel Nederland en Duitsland.

Bevallen in de bruidssuite

De patiëntenpopulatie bestaat voor een groot deel uit toeristen. Maakt dat het huisartsenvak anders? Monique: ‘Het feit dat je de mensen niet kent stelt wel extra hoge eisen aan het vak. Zo worden de triage-vaardigheden flink op de proef gesteld, niet alleen van de doktersassistenten, maar ook van ons als artsen’.

Maar verder maakt het het werk vooral afwisselend. Je komt vaak in situaties terecht waarin je snel oplossingen moet zoeken of behandelingen moet starten. Je bent dan echt op jezelf aangewezen en moet heel inventief zijn. In het verleden zagen we nog wel eens zwangere Duitse en Belgische vrouwen die hiernaar toe kwamen om te bevallen. Maar waar dan? Ja, dan maar in de bruidssuite van het hotel. Nee, saai is het hier nooit.’

‘Wat denkt u er zelf van?’

Maar er zijn natuurlijk ook echte Amelanders die de dokter bezoeken. En als ze komen, dan is er ook echt iets aan de hand. Monique: ‘De Amelander gemeenschap is goed voor ons. Ze komen niet voor kleinigheden. Dus als ze bellen, dan weet je dat het serieus is. Het merendeel van de eigen patiënten is ondernemer in het toerisme. In het hoogseizoen zien we ze niet vaak - tenzij het natuurlijk acuut is -, in de winter komen ze op het spreekuur en dan is er vaak sprake van complexere en psychosociale problematiek. Wat me hier opvalt is dat we de eigen patiënten vooral niet moeten vragen “Wat denkt u er zelf van?” Dat werkt hier niet’.

Vertrouwd

De sfeer op Ameland is heel anders dan bijvoorbeeld in Amsterdam. Monique: ‘Wat het eiland betreft is het overzichtelijk en snel vertrouwd. De vakantiestemming brengt een positieve sfeer met zich mee. Het leven op het eiland is minder gehaast en geeft veel rust. Niets moet. In de zomer is het vakantiegevoel overheersend, de gemeenschap is dan hard aan het werk. In de winter keert de rust terug en ontstaat er een bloeiend verenigingsleven. Er zijn dan veel activiteiten en de verbondenheid tussen de Amelanders is groot’.

Geen controle freak

Monique heeft in het verleden meerdere co-assistenten begeleid. Dat is haar goed bevallen. Monique: ‘Ik krijg vaak als feedback dat ik dingen uit handen durf te geven. Ik hoef niet steeds de regie te houden en ben dus geen controlefreak. Maar misschien leer je dat soort dingen ook meer los te laten als je het gevoel hebt dat je je vak beheerst’.

Wat mij verder kenmerkt is dat ik rust uitstraal en bij vragen van de opgeleiden eerst kijk wat voor vlees ik in de kuip heb en vervolgens check wat ze zelf al weten. Ik vind het belangrijk hen aan te sporen tot verder nadenken. Vaak blijken ze dan veel meer te weten dan ze aanvankelijk dachten’.

Twee richtingsverkeer

Over het opleiden heeft Monique een uitgesproken visie: ‘De kunst van het opleiderschap is natuurlijk om te kijken hoe de ander leert en dan jouw begeleiding daarop af te stemmen. Wat ik belangrijk vind is om de onzekerheden in het vak te laten zien. Mijn eigen opleiders deden dat destijds ook en daar heb ik toen veel van opgestoken’.

Wat verwacht Monique van een aios die naar Ameland komt? Monique: ‘We gaan er vanuit dat de aios gericht is op samenwerken binnen het team. We vormen een hecht team en als daar een aios bij komt, draait hij mee in het werk en in onze sociale activiteiten. De aios kan natuurlijk zijn eigen grenzen aangeven, maar omdat het huisartsenwerk op een eiland anders is dan op het vasteland, verwachten we wel dat de aios meedraait zoals het hier gaat’.

Monique kijkt uit naar haar eerste aios: ‘Het leuke van opleiden is dat er voortdurend iemand met je mee loopt die je scherp houdt. Die je vragen stelt waarom je het doet zoals je het doet. En er zullen zeker ook aios zijn waar je als opleider zelf van leert, aios die vaardigheden of kennis hebben die je zelf niet hebt. Echt twee richtingsverkeer dus’.

Verdere informatie

Aios die inhoudelijke informatie willen hebben over de opleidingsplek op Ameland kunnen contact opnemen met Monique Lappenschaar.

Huisartspraktijk Jacobs / Lappenschaar
Nesserweg 4
9162 ET Ballum
Tel. 0519-554175
Fax. 0519-554885
www.huisartsameland.nl

Aios die zich willen aanmelden voor een stageplek op Ameland (en van daaruit de wekelijkse terugkomdagen in Amsterdam willen bezoeken) kunnen dit aangeven in hun sollicitatiebrief en ter sprake brengen tijdens het selectiegesprek. Als er meerdere kandidaten zijn vinden er kennismakingsgesprekken plaats en geeft uiteindelijk de keuze van de opleider de doorslag.

Voor een eventuele financiële vergoeding van extra verblijfkosten kunnen zij de toelichting op artikel 5 van de Cao SBOH 2011/2012 voor huisartsen in opleiding raadplegen.

Over huisvesting op Ameland hoeven zij zich geen zorgen te maken. Die wordt vanuit de praktijk geregeld.