Dementie bij niet westerse migranten

Uit Wiki HOVUmc
Ga naar: navigatie, zoeken


Leerlijn complexe ouderenzorg
Auteur

Monique Petra

Niek van Asperen

Stage

CZ stage
2e Huisartsstage

KBA

3. Intercurrente ziekten

Competenties

Medisch handelen
Communicatie
Aandachtsgebied diversiteit

Leerplek

Praktijkleren
Onderwijsprogramma
Zelfstudie

Relevantie

Niet westerse migranten hebben drie tot vier keer zoveel kans op dementie dan autochtonen (1) door het vaker voorkomen van co-morbiditeit. Ook komt dementie op jongere leeftijd voor bij niet westerse migranten. Lager opleidingsniveau en beperkte gezondheidsvaardigheden zorgen voor het vaker voorkomen van chronische aandoeningen zoals diabetes, COPD, hart en vaatziekten, angststoornissen, depressie en dementie.  

Problemen met het geheugen worden vaak als normaal en horend bij het ouder worden beschouwd. Bij van oorsprong Nederlandse ouderen kun je het verlies van taalvaardigheid als belangrijk signaal zien, maar bij deze groep is de Nederlandse taalbeheersing vaak al minder goed, dus er is moeilijker een verschil te bemerken. Door het niet goed beheersen van de Nederlandse taal wordt er vaak over fysieke klachten gesproken. Als autochtonen ouderen niet meer goed voor zichzelf kunnen zorgen kan dit een signaal van dementie zijn. Ze kunnen bijvoorbeeld niet meer goed omgaan met geld, of hebben geen overzicht over de boodschappen. Bij Turkse en Marokkaanse ouderen worden deze taken vaak al eerder gedaan door de kinderen. Ook is er in andere culturen een taboe op psychische achteruitgang; als iets om je voor te schamen, of zelfs een straf van God.  Daarom zullen ze er niet snel open over praten wat signalen bemoeilijkt. Hierdoor wordt formele hulp vaak (te) laat ingeschakeld. 

De impact die dementie heeft op het leven van oudere migranten wordt inzichtelijk als gekeken wordt naar een heel specifieke groep: Nederlanders die in de jaren vijftig en zestig zijn geëmigreerd naar Australië. Bij deze groep ouderen zorgt dementie bijvoorbeeld voor het terugvallen op de moedertaal, in dit geval Nederlands. Kinderen en kleinkinderen, maar ook zorgverleners, spreken echter vaak alleen Engels. Daarnaast is er onder Nederlandse migranten met dementie vaak veel heimwee naar Nederland en de manier waarop ze daar in de jaren vijftig en zestig leefden en de ‘Hollandse pot’. Zorgorganisaties als DutchCare richtten zich in Australië op de zorg voor deze specifieke groep ouderen. Dit doen ze door het aanbieden van thuiszorg, maaltijdservices en complete zorgcommunities. Een voorbeeld hiervan is het Beatrix Village of Avondrust Village, waar het personeel Nederlands spreekt en de zorg is ingericht volgens ‘oude’ Nederlandse gebruiken. (https://www.vtv2018.nl/ouderdomsziekten). 

Doel

  • De aios heeft kennis van de prevalentie van dementie bij niet westerse immigranten 
  • De aios ontwikkeld vaardigheden voor het signaleren en evt. zelf diagnosticeren van dementie 
  • De aios ontwikkeld cultuur sensitieve gespreks- en begeleidingsvaardigheden.  
  • De aios kan actief het gesprek aangaan met mantelzorgers  

Gebruiksaanwijzing

Informatie te gebruiken voor zelfstudie met aansluitend een opdracht om in de huisartsenpraktijk te doen. De bronnen zijn ook goed te gebruiken om onderwijs te geven.

Onderwijsactiviteiten

Zelfstudie  

  • Doe de kennistest Migrantenouderen met dementie van Dementiezorg voor Elkaar  
  • Bekijk het filmpje: dementie onder Turkse en Marokkaanse ouderen.
 

Bedenk voor jezelf: wat is nieuw voor je?  Zou je iets willen veranderen in de praktijk? 

Tools geschikt voor signaleren dementie bij migranten zoals beschreven door van Jos van Campen klinisch geriater en onderzoeker: 

  • Wees bewust van het vaker voorkomen van dementie onder meer samen met frequenter optreden van co morbiditeit  
  • Observeer het gedrag: plotselinge verandering, achterdochtiger, apathischer of agressiever 
  • Vraag goed door over conditie patiënt. Hierbij kan je vragen naar cultuur gerelateerde zaken zoals bv de gang naar moskee, rituelen rond het bidden. Maar ook het herkennen van kleinkinderen. Gezien het taboe wat op dementie rust komen patiënten hier niet snel mee naar buiten. 
  • Schakel  een collega   in die dezelfde cultuur heeft – maar wel uit andere sociale kring!  
  • Wijs client en familie op de website van alzheimer nederland.  
  • Laat ze een online test voor signaleren  https://signaleren.alzheimer-nederland.nl/  in Nederlands, Turks en Arabisch doen. 

Praktijkopdracht

  • Ga in de praktijk na of er niet westerse oudere migranten zijn (welke leeftijd houd je aan?), Ga aan de hand van de eerder benoemde tools na of er aanwijzingen zijn voor dementie bij hen? 

Voor het stellen van de diagnose dementie kan je patiënt verwijzen naar de SO of klinisch geriater, liefst op geheugenpoli’s voor migranten bijvoorbeeld in het OLVG. Goede diagnostiek en zorg voor dementerende migranten is echter ingewikkeld. De barrière voor oudere migranten om een geheugenpoli te bezoeken is nog hoog. Voor de huisarts is het vaak lastig om de diagnose dementie te stellen om dat hem/haar geen goede testen ter beschikking staan. Op een aantal plaatsten in Nederland zijn er poliklinieken ontstaan voor oudere migranten. Hier kunnen speciaal ontwikkelde geheugentesten worden afgenomen die wel geschikt zijn om bij deze groep ouderen dementie vat te stellen. Een voorbeeld hiervan is de CCD ( Cross Culturele dementiescreening). Het stellen van de diagnose dementie maakt het mogelijk om ouderen en hun mantelzorger te informeren, begeleiden, en om zorg te kunnen ontsluiten  

Patiënteninformatie Voor uitleg over het hele proces is beschikbaar via Pharos

  • Ga het gesprek aan met de mantelzorgers.  

Op basis van het culturele interview  heeft Pharos een gesprekslijst doorontwikkeld waarmee zorgverleners in gesprek kunnen met mantelzorgers van oudere migranten met dementie. Bijvoorbeeld wanneer de cliënt niet meer goed in staat is zelf vragen te beantwoorden. Maar ook een vragenlijst om te kunnen signaleren of de mantelzorg overbelast raakt. Een folder kan hier vervolgens meer informatie over geven.

Bronnen

(1) Prevalence of mild cognitive impairment and dementia in older non‐western immigrants in the Netherlands: a cross‐sectional study,  international Journal of geriatric psychiatry.

Dementie onder Turkse en Marokkaanse ouderen, Thuiszorg Turkse en Marokkaanse ouderen.

mooie uitgebreidere documentaire van de NPO/moslim omroep, vanuit de mantelzorger en geestelijk verzorger met kreten uit de islam, ook voor mantelzorgers! (30 min)

Dementie, huisarts-migrant.nl

Diagnose dementie bij migranten, azcdordrecht.nl

Zoekresultaten voor: migrantenouderen , Dementiezorg voor Elkaar  

Diversiteit bij informele hulp aan dementie, Kennisplatform integratie en samenleving De bouwstenen in de leerlijn complexe ouderenzorg

De leerlijnen

Leerlijnen: De 10 huisartsgeneeskundige thema's
Kort Spoed Chron Ouderen Kind Psych SOLK Pall Preventie Praktijk
Korte episode zorg
Spoedeisende zorg
Chronische zorg
Complexe ouderenzorg
Zorg voor het kind
Psychische klachten
SOLK
Palliatieve zorg
Preventie
Praktijkmanagement
Leerlijnen: Competentiegebieden
Medisch handelen Communicatie Maatsch. handelen Wetenschap Professionaliteit
Medisch handelen
Communicatie
Maatschappelijk handelen
Wetenschap
Professionaliteit
Leerlijnen: Overige aandachtsgebieden
Diversiteit Seksualiteit
Diversiteit
Seksualiteit