Farmacogenetisch profiel

Uit Wiki HOVUmc
Ga naar: navigatie, zoeken



Leerlijn preventie
Auteur

Esther van Vlaanderen
Marianne Hanneman

Stage

1e Huisartsstage
CZ stage
GGZ stage
2e Huisartsstage

KBA

1. Individueel zorgplan

Competenties

Communicatie
Kennis en wetenschap
Diversiteit

Leerplek

Leergesprek
Praktijkleren
Onderwijsprogramma
Zelfstudie

Relevantie

“Farmacogenetica onderzoekt de relatie tussen variaties in het DNA en de effecten van geneesmiddelen. Het doel van farmacogenetisch onderzoek is om op basis van DNA-variaties te verklaren waarom een geneesmiddel in de gebruikelijke dosering anders werkt of juist onverwachte bijwerkingen geeft. Farmacogenetisch onderzoek kan overwogen worden in bepaalde gevallen bijvoorbeeld bij het zoeken naar een verklaring voor onverwacht veel bijwerkingen of een lage effectiviteit van een geneesmiddel.”

Doel

  • Neemt kennis van het bestaan van farmacogenetisch onderzoek
  • Invloed farmaco kinetiek op bijwerkingen en effecten van geneesmiddelen

Subdoelen:

  • Indicaties tot laten uitvoeren van onderzoek
  • Mogelijkheden en voordelen van onderzoek
  • Doseringsadviezen en medicatiebewaking obv farmaco-genetisch profiel van meest voorkomende middelen (PPI, statines, betablokkers, clopidogrel, (carbamazepine), allopurinol, flucloxacilline en tramadol).
  • Vastlegging in het HIS

Gebruiksaanwijzing

Deze bouwsteen is geschikt als zelfstudie materiaal of ter invulling van een leergesprek tijdens de huisartsen stages van de opleiding.

Onderwijsactiviteiten

Lees het volgende artikel (let op betreft een advertentie):

https://www.nrc.nl/advertentie/roche/een-farmacogenetisch-paspoort-is-voor-vrijwel-iedereen-gunstig

-

Beantwoord of bepreek de volgende vragen:

1.     Zou je zelf een farmacogenetisch paspoort willen aanvragen? Beargumenteer.

2.     Heb je de vraag ooit van een patiënt gekregen? Wat hebben jullie uiteindelijk gedaan?

3.     Noem voor en nadelen van een farmacogenetisch paspoort.

4.     Onderzoek wat het je (patiënt) zou kosten. Vind je dat duur?

Bekijk het medicijn journaal: https://www.nhg.org/standpunten/nhg-standpunt-farmacogenetica

-

Oriëntatie:

1.     Heb je wel eens een farmacogenetisch onderzoek aangevraagd? Waarom?

2.     Kun je je een aantal situaties bedenken die aanleiding geven voor zo’n onderzoek?

3.     Ken je geneesmiddelen waarvan de (bij)werking sterk tussen personen kan verschillen?

4.     Pas je medicatie wel eens aan o.b.v. etniciteit?

5.     Wat is het verschil tussen farmacokinetiek en -dynamiek?

6.     Welke enzymen/systemen hebben vooral invloed op farmacokinetiek?

-

Open het NHG standpunt Farmaco-genetica en beantwoord de volgende vragen:

1.     O.b.v. farmacogenetisch onderzoek worden mensen ingedeeld in verschillende subtypen ‘metabolizers’. Welke ken je? Tip zie de begrippenlijst van het NHG standpunt.

2.     Door welk CYP enzym wordt nortriptyline omgezet? 5-10% van de westerse bevolking heeft dit enzym niet, wat betekent dit? Hoe zou je het medicatiegebruik hierop af kunnen stellen?

3.     Wat is een prodrug? Noem een voorbeeld.

4.     Waar leg je de uitkomst van een farmacogenetisch onderzoek vast? Mag of moet je deze uitkomsten ook met een apotheker delen?

-

Bonus:

Pak de gegevens van een patiënt er bij die vaak last heeft van bijwerkingen of onvoldoende werking van (psycho-)farmaca ervaart.

1.     Welke medicamenten gebruikt deze persoon? Zijn deze verdacht? Zie bronnen.

2.     Volg de beslisboom (figuur 1) uit het standpunt van het NHG.

3.     Wordt het onderzoek vergoed door de zorgverzekeraar? Maakt het uit wie het onderzoek aanvraagt?

4.     Wat ga je vervolgens uitleggen aan de patiënt? Maak eventueel gebruik van materiaal wat reeds voorhanden is en/of doe een rollenspel met je opleider. 

Bronnen

https://www.nhg.org/standpunten/nhg-standpunt-farmacogenetica

https://www.nrc.nl/advertentie/roche/een-farmacogenetisch-paspoort-is-voor-vrijwel-iedereen-gunstig

https://www.nifgo.nl/

https://www.huisartsengenetica.nl/info/farmacogenetica

https://www.thuisarts.nl/dna-onderzoek-bij-medicijnen

De bouwstenen in de leerlijn preventie

De leerlijnen

Kort Spoed Chron Ouderen Kind Psych SOLK Pall Preventie Praktijk


Medisch handelen Communicatie Maatsch. handelen Wetenschap Professionaliteit Diversiteit
Korte episode zorg
Spoedeisende zorg
Chronische zorg
Complexe ouderenzorg
Zorg voor het kind
Psychische klachten
SOLK
Palliatieve zorg
Preventie
Praktijkmanagement


Medisch handelen
Communicatie
Maatschappelijk handelen
Wetenschap
Professionaliteit
Diversiteit