Ouderenmishandeling

Uit Wiki HOVUmc
Ga naar: navigatie, zoeken


Leerlijn complexe ouderenzorg
Auteur

Monique Petra

Niek van Asperen

Stage

CZ stage
2e Huisartsstage

KBA

7. Veiligheid

Competenties

Medisch handelen
Maatschappelijk handelen

Leerplek

Leergesprek
Onderwijsprogramma
Zelfstudie

Relevantie

Ouderenmishandeling komt vaker voor dan men denkt. Jaarlijks wordt 1 op de 50 ouderen (2%) slachtoffer van ouderenmishandeling (Regioplan 2018). Ouderenmishandeling is geassocieerd met verschillende negatieve gezondheidsuitkomsten waaronder verhoogde mortaliteit en morbiditeit, groter gebruik van de gezondheidszorg en dan vooral de spoedeisende hulp en psychologische stress. Als arts is kennis van signalen en hoe te handelen daarom van (levens)belang.

Definitie ouderenmishandeling: al het handelen of het nalaten van handelen van al diegenen die in een terugkerende persoonlijke of professionele relatie met de oudere (iemand van 65 jaar of ouder) staan, waardoor de oudere persoon lichamelijke en / of psychische en/of materiele schade lijdt en waarbij van de kant van de oudere sprake is van vorm van gedeeltelijke of volledige afhankelijkheid.

Bij ouderen met migrantenachtergrond en lage SES, verstandelijke beperkte ouderen is dit al vanaf >55 jaar!

Doel

  • De aios is zich bewust van een steeds hogere incidentie ouderenmishandeling.
  • De aios kent de signalen bij het slachtoffer en de pleger.
  • De aios is zich bewust dat zowel pleger als mishandelde oudere slachtoffer zijn
  • De aios kent het begrip ontspoorde mantelzorg
  • De aios kent het stappenplan huiselijk geweld en kan hulp inschakelen

Gebruiksaanwijzing

Informatie te gebruiken voor zelfstudie of als voorbereiding voor een leergesprek.

PPT presentatie die gebruikt kan worden tijdens de terugkomdag.

Onderwijsactiviteiten

Signalering/screening: Er is grote mate van handelingsverlegenheid onder artsen/medisch specialisten als ook ontbrekende kennis.

Doe de e-learning Veilig ouder worden - Herkennen van ouderenmishandeling. Deze is ook nuttig voor zorgverleners.

Bekijk de zakkaart mogelijke signalen van ouderen mishandeling.

Ontspoorde mantelzorg:

Melden?

  • Het is belangrijk bij bezorgdheid over de situatie in gesprek te gaan met de oudere, zonder de vermoedelijke daders erbij. Beschuldig niemand (patiënt is vaak loyaal aan dader), uit je zorg en zoek samen naar een goede oplossing.
  • Bij acuut gevaar moet een acute opname op geriatrische afdeling of in verzorgingshuis worden overwogen. Met toestemming van patiënt kan aangifte worden gedaan bij politie.
  • Overleg als er geen acuut gevaar is – bv bij overbelasting mantelzorger. Probeer samen naar een oplossing te komen.
  • Ondersteunende organisatie: "Veilig thuis” anoniem overleg of melding in overleg met de patiënt.
  • Meldpunt Ouderenmishandeling van de Inspectie voor de Gezondheidszorg meldt je geconstateerde of vermoede oudermishandeling in zorginstelling.

Er is nog geen aparte meldcode voor ouderenmishandeling. Het valt onder meldcode huiselijk geweld. Aan de KNMG-meldcode is in 2019 toegevoegd: mantelzorgverleningscheck. Ga bij patiënten na of ze door hun eigen problematiek (bijvoorbeeld verslaving of depressie) een gevaar kunnen vormen voor de persoon die van hun afhankelijk zijn voor mantelzorg.

Er is geen meldplicht voor ouderen mishandeling, het is een professionele norm in het afwegingskader. Wel een meldrecht.

Hoe ouderenmishandeling aan te pakken, is afhankelijk van de situatie. Meerdere gesprekken zijn nodig. Mentoren en bewindvoerders spelen bij de aanpak van mishandeling vaak een belangrijke rol. De betreffende ouderen bevinden zich in een situatie waarin ze niet voor zichzelf kunnen opkomen. Mentoren kunnen opkomen voor goede zorg en zijn ook bevoegd daar afspraken over te maken; een bewindvoerder is bevoegd om iemands geld te beheren

Op weg naar een effectieve handreiking voor samenwerking mentorschap en beschermingsbewind in geval van spoedeisende aanpak van ouderenmishandeling. Handreiking voor mentorschap.

Bronnen:

richtlijn ouderenmishandeling, richtlijnendatabase

Meldcode.nu ouderenmishandeling


De bouwstenen in de leerlijn complexe ouderenzorg

De leerlijnen

Leerlijnen: De 10 huisartsgeneeskundige thema's
Kort Spoed Chron Ouderen Kind Psych SOLK Pall Preventie Praktijk
Korte episode zorg
Spoedeisende zorg
Chronische zorg
Complexe ouderenzorg
Zorg voor het kind
Psychische klachten
SOLK
Palliatieve zorg
Preventie
Praktijkmanagement
Leerlijnen: Competentiegebieden
Medisch handelen Communicatie Maatsch. handelen Wetenschap Professionaliteit
Medisch handelen
Communicatie
Maatschappelijk handelen
Wetenschap
Professionaliteit
Leerlijnen: Overige aandachtsgebieden
Diversiteit Seksualiteit
Diversiteit
Seksualiteit