Om-en-om spreekuur

Uit Wiki HOVUmc
(Doorverwezen vanaf Observatie spreekuur)
Ga naar: navigatie, zoeken


Leerlijn medisch handelen
Auteur Chris Rietmeijer
Yeun Ying Wong
Stage 1e Huisartsstage
2e Huisartsstage
Competenties Medisch handelen
Communicatie
Samenwerken
Organiseren
Leerplek Leergesprek
Praktijkleren
Zelfstudie
Trefwoord Volgt

Relevantie

Onderzoek naar observatie van technische vaardigheden in de huisartsopleidingspraktijk laat zien dat aios vaak weinig worden geobserveerd bij het uitvoeren van technische vaardigheden. Dat geldt met name voor basisarts- vaardigheden, zoals de verschillende vormen van lichamelijk onderzoek. Observatie hiervan is belangrijk omdat aios sterk in niveau kunnen verschillen qua vaardigheden aan het begin van hun huisartsenopleiding. Dat was voorheen zo, en het verschil wordt duidelijker nu aios diverse voorervaringen met zich meenemen en niet altijd alle co-schappen tijdens de basisopleiding hebben gevolgd.

Echter, onderzoek laat ook zien dat observatie voor aios stressvol kan zijn. Ze kunnen zich bijvoorbeeld beoordeeld voelen waardoor ze doen wat ze denken dat de opleider wil zien. Ook kunnen ze het lastig vinden in verband met hun geloofwaardigheid ten opzichte van de patiënt, vooral als de opleider het consult of de ingreep ‘overneemt’. Om observatie prettig en leerzaam te maken lijkt het belangrijk te zijn dat de aios regie heeft over de situatie, liefst gedeeld met de opleider. Om dit voor elkaar te krijgen is het nodig om verwachtingen en wensen over en weer te bepreken, én om regelmatig geplande observatiespreekuren, ook wel om-en-om spreekuren te plannen.

Tijdens zo'n om-en-om spreekuur zien de aios en de opleiders samen patiënten waarbij ze na iedere patiënt van rol wisselen: arts of observator. Ze geven elkaar feedback en leren samen én van elkaar. Dit zogenaamde ‘collaborative learning’ is blijkens systematische literatuur-reviews een belangrijke factor voor een constructief opleidingsklimaat. Door deze spreekuren bijvoorbeeld eens per week gedurende de hele stage te plannen, wennen de aios en de opleider aan elkaar en aan de observatie-situatie waardoor er leerzame ervaringen ontstaan. In 2019 heeft het MT van de opleiding in samenspraak met de opleidersvereniging HAO-VU besloten dat het wekelijkse om-en-om spreekuur een vaste plaats in onze opleiding heeft, vergelijkbaar met het dagelijkse leergesprek.

Doel

  • Deze bouwsteen heeft tot doel de aios en opleider te stimuleren tot het wekelijks houden van een om-en-om spreekuur.   

Onderwijsactiviteit 1

Onderwijsprogramma voor een koppelmiddag aan het begin van het opleidingsjaar; met kleine aanpassingen kan het ook voor groepen aios of groepen opleiders worden gebruikt:

Deze PowerPointPresentatie is een interactief onderwijsprogramma van ca. één tot anderhalf uur. Het programma is gebaseerd op ons onderzoek van observatie van technische vaardigheden in de huisartsopleiding. Het is bedoeld om koppels van meet af aan te stimuleren om elkaar meer te observeren, o.a. in om-en-om spreekuren, én vooral ook om de lastigheden voor de opleidingsrelatie die observaties vaak met zich meebrengen openlijk en proactief te bespreken.

Onderwijsactiviteit 2

Voor een leergesprek/ overleg met de opleider:

  1. Plan met je opleider een wekelijks om-en-om spreekuur
  2. Bespreek met elkaar de voor- en nadelen en de eigen wensen en verwachtingen van dit bijzondere spreekuur.
  3. Bespreek met elkaar het focus van het observatiespreekuur. Bijvoorbeeld op de even weken aandacht voor de technische vaardigheden, en op de oneven weken aandacht voor APC.
  4. Houdt bij het inplannen van het om-en-om spreekuur (ongeveer 5 tot 6 patiënten achter elkaar) rekening met enkele minuten uitlooptijd na elke patiënt om na te kunnen bespreken. Totale duur ongeveer 1.5 uur per week.

Tijdens het om-en-om spreekuur zal qua technische vaardigheden vooral het lichamelijk onderzoek te zien zijn. Daarnaast is uiteraard de consultvoering te zien. Voor het observeren van nieuwe vaardigheden, zoals kleine chirurgie, is een verrichtingenspreekuur geschikter.

Bron

  • CBT Rietmeijer et al; Patterns of direct observation and their impact during residency: general practice supervisors’ views. Medical Education, 2018, 52.9: 981-991. Dit artikel beschrijft de ervaringen van huisarts-opleiders met observatie van technische vaardigheden van hun aios. Opleiders vinden observaties belangrijk maar vaak ook lastig. Ad hoc observaties komen het meest voor, én zijn het lastigst. Om-en-om spreekuren zijn ideaal voor het leren en voor de opleidingsrelatie, maar blijken lastig te implementeren.
  • CBT Rietmeijer et al; Direct obervation in general practice residency: why not make it bi-directional? Dit artikel is nog niet gepubliceerd. Het belicht aios-ervaringen met observatie van technische vaardigheden in de huisarts opleidingspraktijk.
  • Klik hier voor een korte samenvatting van deze bovenstaande artikelen en het derde artikel in wording (onderwijs in de praktijk vanuit patiënten-perspectief), gebaseerd op het promotie-onderzoek van CBT Rietmeijer aan UMC Amsterdam, lokatie VUMC.

Overige leerlijnen

Kort Spoed Chron Ouderen Kind Psych SOLK Pall Preventie Praktijk


Medisch handelen Communicatie Maatsch. handelen Wetenschap Professionaliteit Diversiteit
Korte episode zorg
Spoedeisende zorg
Chronische zorg
Complexe ouderenzorg
Zorg voor het kind
Psychische klachten
SOLK
Palliatieve zorg
Preventie
Praktijkmanagement


Medisch handelen
Communicatie
Maatschappelijk handelen
Wetenschap
Professionaliteit
Diversiteit