PSA

Uit Wiki HOVUmc
Versie door Esther van Vlaanderen (overleg | bijdragen) op 6 apr 2020 om 15:04
(wijz) ← Oudere versie | Huidige versie (wijz) | Nieuwere versie → (wijz)
Ga naar: navigatie, zoeken


Leerlijn preventie
Auteur

Esther van Vlaanderen
Marianne Hanneman

Stage

1e Huisartsstage
2e Huisartsstage

KBA

8. Screening

Competenties

Medisch handelen
Communicatie
Organiseren
Maatschappelijk handelen
Kennis en wetenschap

Leerplek

Leergesprek
Praktijkleren
Onderwijsprogramma
Zelfstudie

Relevantie

Het blijft een actuele discussie en terugkerend onderwerp in de spreekkamer: wel of niet PSA prikken op verzoek van patiënt? En wat vertel je?

Doel

  • De aios kan zijn/haar patiënt adequaat voorlichten wanneer deze hem/haar vragen heeft omtrent het wel of niet laten verrichten van een PSA bepaling.

Subdoelen:

  • De aios verdiept zich in PSA.
  • De aios weet welke factoren van invloed zijn op de bepaling en interpretatie hiervan.
  • De aios is bekend met het nut van PSA bepaling en kan dit uitleggen aan de patiënt.
  • De aios is op de hoogte van (recente) media-aandacht omtrent PSA bepaling.

Gebruiksaanwijzing

Deze bouwsteen is geschikt als zelfstudie materiaal en ter invulling van een leergesprek tijdens de huisartsen stages van de opleiding.


Onderwijsactiviteiten

Voorbereiding

Haal je een patiënt voor de geest die onlangs op je spreekuur om een PSA bepaling vroeg:

  1. Wat was je beleid? Welke overwegingen had je hierbij?
  2. Wat heb je deze patiënt uitgelegd?
  3. Hoe luidde de uitslag en wat heb je daar mee gedaan? Vul de besliswijzer in: https://www.thuisarts.nl/keuzehulp/testen-op-prostaatkanker
  4. Wat valt je op?

Beantwoord de volgende vragen, eventueel op papier om samen met je opleider te bespreken, maak eventueel gebruik van de bronnenlijst:

  1. Wat is PSA?
  2. Welke factoren zijn van invloed op de gemeten waarde? Wat is de invloed van finasteride gebruik?
  3. Wat zijn de normaalwaarden van PSA?
    1. Wat is de kans op prostaatkanker bij een waarde tussen de 4 en 10 µg/l en bij >10 µg/l?
  4. Wat is de toegevoegde waarde van rectaal toucher bij mictieklachten?

Bonus:

  1. Welke diagnostiek ondergaat een man bij de uroloog wanneer hij een verhoogd PSA heeft?
  2. Wat is het risico voor een man om voor zijn 80ste gediagnosticeerd te worden met prostaatcarcinoom? Wat is de kans op sterfte?
  3. Welke behandelopties ken je?
    1. In welk aantal van de gevallen wordt er voor actieve surveillance gekozen?
    2. In welke mate doen zich complicaties voor als incontinentie en impotentie?

Lees het volgende artikel: https://www.volkskrant.nl/wetenschap/moeten-mannen-zich-laten-testen-op-prostaatkanker-je-leeft-er-geen-dag-langer-door-stellen-critici~bd26d842/

Vraag je opleider om een leergesprek naar PSA screening.

Leergesprek

Bespreek:

  1. Wat vertellen jullie een patiënt die om een PSA test komt vragen? Verricht je dan ook een rectaal toucher? Waarom wel of niet?
  2. Zou je de test aan je familieleden aanraden?
  3. Wat spreken jullie bij de volgende uitslagen af:
    1. PSA <1 µg/l
    2. PSA tussen 1-3 µg/l
    3. PSA 3,4 µg/l en levensverwachting < 10 jr

Bekijk met je opleider het volgende fragment: https://tvblik.nl/pauw/12-november-2019-1 (Start 31:00, duur ong 20 minuten)

Bespreek:

  1. Wat vonden jullie van het filmpje?
  2. Wat zou de doorsnee man/patiënt hier mee doen?
  3. Wat was de rol van de BN’ers en die van de uroloog? Wat zou jij graag aan tafel hebben willen vertellen?
  4. Verschillen jij en je opleider op sommige punten van mening? Hoe komt dat denken jullie?

Bonus:

Presenteer kort je patiënt (zie voorbereiding) aan je opleider. Vraag je opleider de rol van de patiënt op zich te nemen en leg hem/haar uit wat het effect/de zin is van wel of niet screenen op prostaatkanker middels de infographic uit de Volkskrant. Gebruik eventueel een eigen infographic.


Bronnen

Eventueel te raadplegen bronnen:

https://www.nvkc.nl/zoek-een-test/?id=275

https://www.ntvg.nl/artikelen/prostaatkankerscreening-met-de-psa-test

http://www.allesoverurologie.nl/aandoeningen/prostaat-kanker/mannen-prostaatkanker#tab2

https://www.henw.org/artikelen/beperkte-waarde-rectaal-toucher-bij-mictieklachten

https://www.oncoline.nl/prostaatcarcinoom (Algemeen-epidemiologie en Vroeg-detectie)

https://www.nhg.org/standaarden/volledig/nhg-standaard-mictieklachten-bij-mannen

De bouwstenen in de leerlijn preventie

De leerlijnen

Kort Spoed Chron Ouderen Kind Psych SOLK Pall Preventie Praktijk


Medisch handelen Communicatie Maatsch. handelen Wetenschap Professionaliteit Diversiteit
Korte episode zorg
Spoedeisende zorg
Chronische zorg
Complexe ouderenzorg
Zorg voor het kind
Psychische klachten
SOLK
Palliatieve zorg
Preventie
Praktijkmanagement


Medisch handelen
Communicatie
Maatschappelijk handelen
Wetenschap
Professionaliteit
Diversiteit