Cognitieve meetinstrumenten voor ouderen

Uit Wiki HOVUmc
Ga naar: navigatie, zoeken


Leerlijn complexe ouderenzorg
Auteur

Vivian Kenter
Anouk Meijer
Niek van Asperen

Stage

CZ stage
2e Huisartsstage

KBA

3. Intercurrente ziekten

Competenties

Medisch handelen
Kennis en wetenschap

Leerplek

Leergesprek
Praktijkleren
Themaonderwijs
Zelfstudie

Relevantie

Eén op de vijf mensen krijgt dementie. Dementie is een aandoening met cognitieve stoornissen als gevolg.  Er kunnen verschillende cognitieve stoornissen op treden zoals: geheugenstoornis, afasie, apraxie, agnosie, stoornis in de uitvoerende functie, stoornissen in aandacht en concentratie en/of mentale verwerkingssnelheid en stoornissen in visueel-ruimtelijke of constructieve vaardigheden. Ook ontregelingen in stemming en gedrag zoals depressief, angstig, achterdochtig, geagiteerd en agressief gedrag, nachtelijk onrust, wanen en hallucinaties. Deze symptomen kunnen belastend zijn zowel voor de patiënt zelf als zijn mantelzorger.

Cognitieve afwijkingen hebben een grote invloed op zelfredzaamheid en in het dagelijks functioneren. Bij de diagnose, screening en het bepalen van de ernst van een cognitieve stoornis kunnen  meetinstrumenten een toegevoegde waarde hebben. Hierbij is uniformiteit van afname belangrijk voor de diagnostiek, verwijzingen en monitoring. De meetinstrumenten bestaan uit vragenlijsten en zijn bruikbaar voor de huisartsenpraktijk en wetenschappelijk onderzoek.

Doel

  • Je kan geschikte vragenlijsten afnemen en inzetten bij diagnose, screening en het bepalen van de ernst van een cognitieve stoornis.

Gebruiksaanwijzing

Deze bouwsteen bestaat uit de vragenlijsten en instructiefilmpjes. Je bestudeert de vragenlijsten en de instructiefilmpjes. Neemt in overleg met de opleider de vragenlijsten af met een proefpersoon en/of met de patiënt(en). Bespreek de uitkomst met de opleider en of de POH-ouderen.

Onderwijsactiviteiten

Deze bouwsteen kan op zichzelf staan of gekoppeld worden aan een praktijkopdracht in de huisartsenpraktijk of verpleeghuisstage, leergesprek of terugkomdagonderwijs.

MMSE (Mini-Mental State Examination)

De MMSE wordt gebruikt voor het screenen van cognitieve beperkingen bij ouderen. De test evalueert de cognitieve functies: aandacht en oriëntatie, geheugen, registratie, herinnering, berekening, taal en handelingen.

Kloktekentest

De kloktekentest meet veel cognitieve vaardigheden, waaronder het visueel semantisch geheugen, het werkgeheugen, visuospatiële vaardigheden, aandacht en enkele uitvoerende functies. De klok tekentest wordt als aanvulling bij de MMSE afgenomen als onderdeel van de diagnostiek van dementie. Bij geheugenklachten wordt de kloktekentest aanbevolen in combinatie met de MMSE

Vraag de patiënt een cirkel te tekenen, vervolgens de 12 cijfers van een klok erin te tekenen en de wijzers van de klok op 10 over 11 te zetten.

MoCA (Montreal Cognitive Assessment)

De MoCA is een beknopt screeningsinstrument voor het meten van cognitieve achteruitgang en bevat de volgende 8 cognitieve domeinen:

  1. executieve functies (processen die nodig zijn om activiteiten te plannen en te sturen),
  2. visuospatiële vaardigheden (het zien en verwerken van ruimtelijke informatie)
  3. aandacht
  4. concentratie
  5. werktempo
  6. taal
  7. kortetermijngeheugen
  8. oriëntatie

De RUDAS (Rowland Universal Dementia Assessment Scale)

De RUDAS is een korte cognitieve screeningtest voor dementie, geschikt voor mensen met beperkte taalvaardigheid. De test is ontwikkeld in Australië, vrij van copyright en door de onderzoeksgroep van het Medisch Centrum Slotervaart in samenwerking met Erasmus Medisch Centrum en Havenziekenhuis vertaald en gevalideerd.

De GDS-15 (Geriatric Depression Scale)

De GDS-15 is een screeningsschaal voor depressie bij ouderen. Deze vragenlijst wordt door de ouderen zelf ingevuld. Bij de GDS-15 is een scoringssleutel gegeven.

Bronnen

De bouwstenen in de leerlijn complexe ouderenzorg

De leerlijnen

Categorie: De 10 huisartsgeneeskundige thema's
Kort Spoed Chron Ouderen Kind Psych ALK Pall Preventie Praktijk
Korte episode zorg
Spoedeisende zorg
Chronische zorg
Complexe ouderenzorg
Zorg voor het kind
Psychische klachten
ALK
Palliatieve zorg
Preventie
Praktijkmanagement
Categorie: Competentiegebieden
Medisch handelen Communicatie Maatsch. handelen Wetenschap Professionaliteit
Medisch handelen
Communicatie
Maatschappelijk handelen
Wetenschap
Professionaliteit
Categorie: Overige aandachtsgebieden
Diversiteit Seksualiteit Innovatie
Diversiteit
Seksualiteit
Innovatie